رحمان سعادت (دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس)

در طول دو دهه گذشته، خطرات و آسیبهای تخریب زیست محیطی بیشتر نمایان شده است. این تخریب، ناشی از ترکیب عواملی همچون افزایش جمعیت، رشد اقتصادی و فعالیتهای صنعتی است. این مقاله به بررسی روابط علّی بین رشد جمعیت، آلودگی زیست محیطی و رشد اقتصادی در ایران می پردازد. 

متن مقاله را در اینجا بخوانید!

عطيه اکرامی

مهدی صادقی

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

در بخش توليد برق محدوديت منابع سرمايه گذاري و محيط زيست از جمله مسايل مهمي است که اين فرايند را تحت تاثير قرار مي دهد. به حداقل رساندن هزينه و اثرات مخرب محيط زيست همواره مورد توجه متخصصان بوده و خواهد بود. جدي بودن مساله حفاظت از محيط زيست و همچنين امنيت انرژي الکتريسيته موجب شده که فرايند توليد برق توسط نيروگاه هاي خورشيدي مورد تاکيد قرار گيرد. بديهي است منابع لازم براي سرمايه گذاري، در کشور ما، مسايل زيست محيطي را تحت الشعاع خود قرار مي دهد. حال سوال اساسي اين است که آيا امکان جايگزيني نيروگاه هاي غير خورشيدي به وسيله نيروگاه هاي خورشيدي وجود دارد يا حداقل در آينده وجود خواهد داشت؟ اين مقاله سعي دارد با توجه به بالا بودن هزينه هاي توليد برق توسط نيروگاه هاي خورشيدي در کشور و همچنين با توجه به وضعيت هزينه هاي توليد برق با در نظر گرفتن هزينه هاي اجتماعي به بررسي اقتصادي موضوع مزبور بپردازد.

در اين بررسي ابتدا هزينه تمام شده توليد برق به ازاي هر کيلو وات ساعت در هر يک از نيروگاه هاي توليد برق محاسبه شده، سپس با توجه به انتشار آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي از نيروگاه هاي غير خورشيدي و منظور نمودن هزينه هاي خارجي تحميل شده، ارزيابي لازم صورت گرفته است. در نهايت مشخص شده است که در حال حاضر استفاده از برق توليد شده از نيروگاه هاي خورشيدي اقتصادي نمي باشد.

به نظر مي رسد با توجه به افزايش تقاضاي برق و محدوديت منابع فسيلي و بالا بودن ميزان آلودگي حاصل از اين منابع، استفاده از انرژي حاصل از نيروگاه هاي فسيلي در آينده اي نه چندان دور، توجيه اقتصادي نداشته باشد.

متن مقاله را در اینجا بخوانید

سيدمحمود عزيزي

منصور غياث الدين

سيمين ناصري

جعفر نوري

      ارزيابي اثرات زيست محيطي يك پروژه اثرات احتمالي مثبت و منفي آن را پيش بيني و روشهاي كنترل اثرات ناخواسته را شناسايي و معرفي مي كند. لذا اين مطالعه با هدف ارزيابي اثرات زيست محيطي و اقتصادي نيروگاه حرارتي بيستون كرمانشاه در طي سالهاي 80-1379 صورت گرفت. در اين مطالعه توصيفي اثرات فعاليتهاي نيروگاه از جمله محوطه سازي، حمل و نقل، بهره برداري از منابع آب، فاضلابهاي توليدي، انتشار آلاينده ها به هوا، تعمير و نگهداري، تغيير سوخت، استخدام و اشتغال و حوادث و اتفاقات بر روي محيط هاي فيزيكي، بيولوژيكي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بررسي گرديد. پارامترهاي آلاينده آب و هوا مشخص و ميزان آلاينده هاي آب، هوا، خاك و صدا با روشهاي استاندارد تعيين گرديد. جهت ارزيابي اثرات زيست محيطي 4 گزينه عدم اجراي نيروگاه، عدم تغيير در وضعيت موجود بهره برداري، گاز سوز كردن كامل نيروگاه و گاز سوز كردن همراه با كنترل و اعمال كليه مقررات و ضوابط زيست محيطي در نظر گرفته شدو از تلفيق دو روش " ماتريس اثرات متقابل لئوپولد " و " چك ليست " براي ارزيابي اثرات استفاده شد. بنابر ماتريس لئوپولد براي شدت يا دامنه اثر محدوده 1 ±تا 10± و براي اهميت يا بزرگي اثر محدوده 1 تا 10 در نظر گرفته شد. در اين مطالعه سه ديدگاه مورد توجه قرار گرفت: ديدگاه همه سو نگر كه همه عناصر زيست محيطي داراي ارزش يكسان هستند و به آنها امتياز برابر داده شد، ديدگاه با نگرش سلامت محيط طبيعي كه در آن جمعاً 70% امتياز براي محيط طبيعي (فيزيك و بيولوژيكي) و 30% امتياز براي محيط هاي اقتصادي ـ اجتماعي و فرهنگي و ديدگاه با نگرش خاص بر محيط اقتصادي نيروگاه - 676 ، گزينه 2 يا گزينه عدم تغيير در وضعيت موجود بهره برداري + 680 ، گزينه 3 يا گزينه گاز سوز كردن كامل نيروگاه 837+ و گزينه 4 يا گزينه گاز سوز كردن به همراه كنترل و اعمال كليه مقررات و ضرابط زيست محيطي +1030 نمره را به دست آوردند كه در نتيجه گزينه 4 به دليل كسب بالاترين نمره به عنوان گزينه برتر انتخاب و گزينه هاي 3، 2 و1 به ترتيب در رده هاي بعدي قرار گرفتند. با انتخاب گزنيه چهار و به اجرا درآوردن آن مشكلات زيست محيطي موجود به شدت كاهش يافته و از اين رهگذر توسعه پايدار هماهنگي با معيارهاي محيط زيست و حفظ تعادل اكولوژيك تداوم خواهد يافت. در صورتي كه نيروگاه با روند كنوني به بهره برداري خود ادامه دهد علاوه بر هزينه هاي سرمايه گذاري،‌ تأمين انرژي، راهبري و تعمير و نگهداري تنها در اثر آلاينده هاي هوا كه از فعاليت آن توليد و وارد محيط زيست مي شود به ازاء هر كيلووات ساعت برق توليدي 114 ريال خسارات اقتصادي اجتماعي خواهد داشت. در حالي كه برق مصرفي بخش خانگي هر كيلووات ساعت 64 ريال عرضه مي گردد. ذكر اين نكته مهم است كه رژيم هاي گوناگون اقتصادي كه تكنون بشر تجربه كرده است هر كدام بدتر از ديگري لطمه هاي فراواني به محيط زيست وارد كرده است. لذا بايد به دنبال رژيمي از اقتصاد بود كه ضمن حرمت به انسان بتواند اميدواري به پايداري محيط زيست را افزايش دهد. اين اقتصاد بايد بتواند باعث فراواني و رشد گردد.

متن مقاله را در اینجا بخوانید!

مرتضي سامتي

عزيز احمدزاده

روح اله شهنازي 

اقتصادهاي فقير از لحاظ منابع طبيعي اغلب در زمينه رشد و توسعه اقتصادي از كشورهاي داراي منابع طبيعي غني پيشرفته تر هستند. اين تحقيق درصدد بررسي اين فرضيه است که منابع طبيعي از طريق ايجاد پديده بلاي منابع و صورتهاي مختلف آن مانند بيماري هلندي، رانت جويي، رابطه مبادله منفي و... بر اقتصاد کشورهاي دارنده اين منابع اثر منفي دارد. با توجه به اينکه هدف مقاله بررسي اين اثر بر اقتصاد کشورهاي اوپک است، از اين رو ميزان صادرات منابع انرژي به عنوان جايگزيني براي دارا بودن منابع طبيعي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين تحقيق براي بررسي فرضيه مورد نظر با توجه به پايه هاي تئوريک جديدترين و معروف ترين مدلهاي رشد، مدلي طراحي نموده است. اين مدلها با رهيافت Panel Data به روش GLS به دو صورت براي 8 کشور عضو اوپک و 13 کشور منتخب ديگر طي سالهاي 1969-2003 مورد آزمون قرار گرفته است. نتيجه بيانگر اثر منفي درآمد صادرات انرژي، به عنوان شاخص وابستگي کل اقتصاد به درآمدهاي حاصل از انرژي، برGDP کشورهاي منتخب است. همچنين بررسي موردي براي کشورهاي اوپک نشان مي دهد اثر صادرات انرژي بر توليد ناخالص ملي کشورهاي ايران، اندونزي، ليبي، نيجريه و ونزوئلا منفي، در عربستان مثبت و در کويت اثر معني دار نيست. اين امر لزوم توجه به دلايل بروز اين آثار زيانبار و ريشه يابي آنرا در اقتصاد كشورمان نشان مي دهد.

متن مقاله را در اینجا بخوانید.

استادیار دانشکده علوم اقتصادی وابسته به وزارت علوم

دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده محیط زیست واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی
زهرا عابدی
استادیار گروه حقوق محیط زیست ، دانشکده محیط زیست و انرژی ، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

متن مقاله را در اینجا بخوانید!

متن مقاله را در اینجا بخوانید!

دانشجوي دورة دكتري اقتصاد دانشگاه تربيت مدرس

متن مقاله را در اینجا بخوانید!

co2 emissions from FUEL COMBUSTION

روح الله زارع

چکیده

با توجه به ارتباط نزدیک بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران، تعیین کم و کیف رابطه بین این دو متغیر می تواند به تبیین سیاستهای بخش انرِژی کمک مؤثری نماید. در این تحقیق، با استفاده از روش تودا و یاماموتو، رابطه علیت گرانجری بین کل ...

متن مقاله را در اینجا بخوانید